Ontwerp een vergelijkbare site met WordPress.com
Aan de slag

‘Minder verplichte lesuren verhoogt juist kwaliteit onderwijs’

Met verbazing heb ik het ingezonden artikel van Theo Witte gelezen, gepubliceerd op 11 november jongstleden in het Dagblad van het Noorden. Hij stelt dat het terugbrengen van het aantal verplichte lesuren de kwaliteit van het onderwijs verslechtert. Volgens mij haalt dhr. Witte hoeveelheid en kwaliteit door elkaar.

Nergens in Europa krijgen jongeren zoveel lessen als in ons land. Terwijl ons land op de internationale lijsten niet uitblinkt in scores als het gaat om aan te leren kennis en basisvaardigheden.

Een hoog aantal lesuren in stand houden, waar Witte impliciet voor pleit, zorgt niet voor behoud van de huidige kwaliteit. Bovendien is de vraag wat je verstaat onder kwaliteit, want is dat beperkt tot basiskennis en -vaardigheden of rekent dhr Witte ook moeilijk meetbare doelstelling op het vlak van persoonsvorming of burgerschapsvorming?

Vraag op een verjaardag een willekeurige leraar naar de problemen in het onderwijs en je zult het volgende horen: te grote klassen, te veel regelzucht en bureaucratie, te weinig tijd om lessen goed voor te bereiden plus een uitgeholde verantwoordelijkheid van ouders waardoor er meer op het bordje van de leraar komt te liggen. Soms ben je meer met opvoeden dan met onderwijzen bezig.

Zulke problemen tasten de kwaliteit van het onderwijs aan. Als docent geef je gemiddeld genomen veel lesuren aan grote lesgroepen. Het is dan logisch dat je minder tijd overhoudt om na te denken hoe je je vak juist aanbiedt, op welke manier je rekening houdt met verschillen en welke doelen je voor je vak echt belangrijk vindt. Ook de individuele aandacht voor de jongere komt daardoor onder druk te staan.

Wat gebeurt er als leraren minder voor de klas staan, vraagt Witte zich af. Heel simpel: die leraar ontvangt meer tijd en ruimte om goede lessen voor te bereiden. Om te veronderstellen dat schoolbesturen op voorhand dwars liggen is onzin. Je kunt per school dit eenvoudig regelen door in samenspraak met de medezeggenschapsraad de werktijdsfactor (de vergoeding die je ontvangt voor de voorbereiding en het nawerk per les) te veranderen, zodat in de jaartaak goed is vastgelegd hoeveel lessen een docent geeft en hoeveel taken erbij komen. Alleen dat kost geld en het vraagt om vertrouwen in en ruimte voor scholen dat zij er samen met leraren integer mee aan het werk gaan.

Dat het verminderen van lessen leidt tot minder contacttijd zoals Witte stelt, is flauwekul. Ik heb in twintig jaar nog nooit een leerling gezien die vroeg om meer les- of contacttijd. Wel om maatwerk en -soms- andere of even wat extra aandacht of uitleg. De meeste leerlingen ervaren juist druk vanuit school, mede vanwege de prestatiedrang vanwege het hoog aantal lesuren en de hoeveelheid huiswerk.

Om het aantal lesuren te behouden vanwege de structuur en efficiency is een drogreden en zegt meer over hoe de geïnterviewde naar onderwijs kijkt dan dat het feitelijk juist is. Natuurlijk is structuur van belang, maar die is ook te bieden wanneer leerlingen minder klokuren in de les zitten. Om te denken dat meer lessen ook efficiëntere arbeid oplevert, lijkt me namelijk uitermate discutabel.

De oplossingen die Witte aandraagt – het eren van het beroep docent en het opstellen van een gezamenlijke visie op het beroep – is een klap in het gezicht van de hardwerkende en professionele leraar. Vraag het zorgpersoneel hoe zij terugblikken op het landelijke applaus tijdens de coronacrisis en ondertussen bleven de lonen achter en de werkdruk bestaan. Een gezamenlijke visie op het beroep is een lege huls zolang de politiek niet bereid is om te luisteren naar de ervaren problemen van de leraar en ook echt iets te doen met de door hen aangereikte oplossingen. Om te voorkomen dat zijinstromers het onderwijs worden “ingelokt” zonder dat er iets aan de ervaren problemen gedaan wordt.

Hoe los je die complexe problemen op? Niet met ingewikkelde maar eenvoudige ingrepen: investeer fors in het onderwijs, zodat scholen de klassen maximeren naar ongeveer 20 leerlingen per groep. Reduceer de verplichte onderwijstijd met 20% en investeer in het loon zodat het beroep zijn aantrekkingskracht en waardigheid terugkrijgt. Laat de teugels vanuit de politiek meer vieren, zodat leraren echt meer tijd ervaren om hun vak goed aan te bieden. Daarmee verhoog je de kwaliteit zonder dat je leerlingen en leraren over de kop jaagt. En als laatste maar niet onbelangrijk: laat iedereen die zelf niet voor een klas jongeren staat zich alsjeblieft bescheiden opstellen als het gaat om het verzinnen van de oplossingen, maar leg je oor te luister bij leerlingen en leraren!

3 reacties op “‘Minder verplichte lesuren verhoogt juist kwaliteit onderwijs’”

  1. Een korte reactie. Allereerst is dit geen ingezonden stuk, maar een interview met mij. Mijn kritiek moet je plaatsen in de context van het lerarentekort dat voorlopig zal blijven toenemen. In die context kan het niet anders dan dat bij urenvermindering de contactijd per klas af gaat nemen en de docent meer klassen krijgt. Vervolgens zal de schoolleider/manager sterk in de richting gaan denken van geprogrammeerde zelfstudie-uren. Kortom, Studiehuis 2.0. Lijkt me niet bevorderlijk voor de kwaliteit.

    Like

    1. Beste Theo, dank voor je reactie. Ik denk dat “we agree to disagree”. Je veronderstelling dat de contacttijd vermindert is gebaseerd op het in stand houden van de urennorm. Wanneer je die norm loslaat en we sluiten aan bij omliggende landen in aantal contacturen is dat niet per definitie kwaliteitsverlagend. De kwaliteit wordt niet bepaald door de hoeveelheid lesuren.

      Like

      1. Je gaat niet in op wat ik stel. In de ideale situatie (genoeg leraren) heb je gelijk, maar er zijn er veel te weinig. Voor mijn eigen vak Nederlands, een tekortvak, zie ik dit (minder contacttijd, meer leerlingen, meer zelfstudie) nu al op meerdere scholen gebeuren.

        Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: